Home > Ervaringen > In de media > 'Mijn zus werd mijn broer'

'Mijn zus werd mijn broer'

Danaë's zus is een transman

Twaalf jaar geleden vertelde Naomi, de zus van Danaë (25), dat ze zich man voelde. Ze veranderde haar naam in Ravi en transformeerde van zus naar broer. "Hij kreeg een baard, maar het mooiste was dat ik zag dat hij gelukkig werd."

Danaë "Ravi (30) heette negen jaar geleden nog Naomi. Toen was hij mijn grote zus, nu is hij mijn grote broer. We schelen vijf jaar. Ik ben dus niet heel bewust met - toen nog - Naomi opgegroeid. Natuurlijk herinner ik me dingen die we samen hebben meegemaakt, maar niet veel. We woonden in een klein christelijk dorpje in Friesland. In die vrij conservatieve gemeenschap paste ons gezin eigenlijk niet. Op zondag deed mijn vader bijvoorbeeld de klusjes in en om het huis. Dat werd hem niet in dank afgenomen, want op de dag des Heeren hoor je niet te werken. Niemand uit het dorp die ons dan ook op zondag groette; we werden volkomen genegeerd. En doordeweeks was alles weer normaal.

'Naomi was écht anders. Andere kinderen voelden dat en pestten haar darom verschrikkelijk'

Naomi werd op school erg gepest. Ze was niet standaard, en dat zorgde voor plaaggeesten. Ze had rood haar, een bril en was erg in zichzelf gekeerd. Onbewust voelde ze misschien toen al dat ze niet in het goede lichaam zat. Al hebben wij dat nooit gemerkt. Achteraf waren er wel signalen: rokjes of jurkjes droeg ze liever niet en staartjes of vlechtjes wilde ze ook niet. Ze was een stoer meisje. Ik was daarentegen een echt meisje-meisje. Ik hield van prinsessenjurken, make-up, roze en poppen. Met Naomi speelde ik dus niet vaak. Ze had sowieso weinig vrienden. Het liefst was ze in haar eentje buiten. Urenlang kon ze zichzelf vermaken. Naomi was écht anders. Ik denk dat de andere kinderen dat voelden en besloten dat Naomi daarom het mikpunt van pesterijen moest zijn.
Ik weet nog goed dat op een dag de deurbel ging. Naomi deed open. Het waren een paar jongens uit haar klas. Ze vielen haar direct aan. Naomi schrok en gooide de deur snel dicht, met als gevolg dat een van de jongens met zijn kin door het glas van de deurruit ging. Een drama waar Naomi weinig aan kon doen. Maar in de ogen van de rest van het dorp was zij wél de boosdoener. Daar in die gang ervoer ik voor de eerste keer in mijn leven een groot onrecht. Ik had medelijden met Naomi. Wat moest zij zich ongelukkig voelen."

Ons geheimpje

"Ik was acht toen Naomi me in het geheim toevertrouwde dat ze verliefd was op haar gymlerares. Ik stond er destijds geen minuut bij stil dat het misschien wat vreemd was dat ze op een vrouw viel, die bovendien veel ouder was. Misschien komt dat doordat mijn ouders veel homoseksuele vrienden hadden. Daar werd bij ons thuis nooit een probleem van gemaakt. Soms plaagde ik Naomi met haar verliefdheid. In mijn onschuld verklapte ik het ook aan een nichtje. Stom. Ons geheim kwam uit. Maar mijn ouders hadden er geen moeite mee. Mijn moeder vroeg zelfs waarom ze het niet eerder had verteld. Vanaf die tijd gold Naomi als lesbisch.
We woonden inmiddels in de buurt van Groningen. Naomi ging al vroeg op kamers in de stad en experimenteerde op seksueel gebied. Ze had allerlei relaties. Dan weer met een vrouw, dan weer met een man. Ik vond het wel interessant. Op een gegeven moment ontmoette Naomi een transvrouw. Die vertelde haar dat ze weliswaar als man was geboren, maar zich altijd vrouw had gevoeld. Naomi realiseerde zich toen dat dat eigenlijk ook voor haar opging, alleen was het bij haar andersom. Zij voelde zich een man in een vrouwenlichaam.

'Vroeger zei ik wel eens: "Had ik maar jouw borstomvang." Naomi zei dan: "En ik jouw snorhaar. Zonde dat je dat weghaalt!"'

Ik herinner me weinig van het eerste gesprek dat Naomi en ik daarover hadden. Bizar eigenlijk, want het is nogal wat als je zus je vertelt dat ze eigenlijk een man is. Ik dacht: het zal allemaal wel. Dit loopt zo'n vaart niet. Naomi zit in een fase. Van haar verwachtte ik ook wel zoiets. Ze was immers altijd in álles anders. Natuurlijk nam ik haar wel serieus. Naomi zat in die tijd absoluut niet goed in haar vel. Ze had geen duidelijk toekomstbeeld, was ongelukkig en had veel last van depressies. Logisch achteraf, want ze zat met een veel groter probleem: een innerlijke identiteitscrisis. Ze wist niet wie ze was. Ze voelde zich innerlijk een man, maar was uiterlijk een vrouw.
In het begin ging ik ervan uit dat ze 'gewoon' onvrede voelde over haar lichaam. Daar kon ik me tenminste iets bij voorstellen. Dat was iets wat ik herkende uit mijn eigen jeugdjaren, waarin ik diep ongelukkig was over de borsten die ik niet, en het snorhaar dat ik wel had. Als ik dan tegen Naomi zei: 'Had ik maar iets meer van jouw borstomvang', zei zij altijd: 'En ik wat meer van jouw snorhaar. Zonde dat je dat weghaalt.' Ik dacht altijd dat ze een grapje maakte, maar nu bleek het ineens anders te zitten. Ik begreep het niet goed, maar wilde er wel alles van weten. Ik vroeg haar hoe ze zo zeker wist dat ze eigenlijk een man was. Naomi legde me uit dat zij zich écht een man voelt. Dat ze denkt en doet als een man, en ook op een mannelijke manier van vrouwen houdt. Op een heteroseksuele manier. Ze valt dan ook niet op lesbiennes maar op hetero vrouwen. Lastig, want die vrouwen vallen nu juist op mannen."

Zusbroer of broerzus

"Ik moest erg wennen aan het idee dat mijn zus mijn broer werd. Bij mij ging pas definitief de knop om toen Naomi besloot haar naam te veranderen in Ravi. Dat was voor haar de eerste stap op weg naar haar transformatie tot man. Natuurlijk was het niet automatisch zo dat Naomi helemaal niet meer bestond. Een tijdlang heb ik in zo'n tussenfase gezeten waarin ik me constant vergiste: als ik dan bij Ravi was, deed ik ontzettend mijn best om hem als man te benaderen, maar zodra ik met mijn ouders en andere zus was, hadden we het alleen maar over 'Naomi', 'zij' en 'haar'. En met vrienden die Ravi én Naomi kenden, had ik het over mijn zusbroer of broerzus.
Het is ook vreemd om ineens over Naomi te zwijgen, alsof ze dood was. In feite is ze dat ook. De Naomi van vroeger bestaat niet meer. De Ravi van nu is heel iemand anders. Zeker toen hij met hormonen begon. Ik zag hem met de dag mannelijker worden. Hij kreeg een baard en zijn spieren ontwikkelden zich. Maar het mooiste van alles was dat ik zag dat Ravi gelukkig werd. Natuurlijk had hij ook moeilijke momenten. In het begin miste hij vooral zijn vrouwelijke gevoelsleven. Als vrouwen zich rot voelen, dan huilen ze. Mannen doen dat niet. Of in elk geval veel minder. Door die mannelijke hormonen kon hij niet bij z'n gevoel komen. Alsof hij door een glazen wand naar zijn emoties keek. Hij voelde zich rot, maar kon niet huilen. Hij moest zijn gevoelsleven opnieuw leren kennen. Een heftige periode.

'Het was vreemd om ineens over Naomi te zwijgen, alsof ze dood was. En in feite is ze dat ook. Naomi bestaat niet meer'

In Amsterdam ging hij praten met lotgenoten. Ik woonde daar inmiddels ook en volgde de modevakschool. Ravi vroeg me of ik een keer mee wilde naar zijn praatgroep. Daar zag ik dat hij zich helemaal op zijn gemak voelde bij de andere transmannen. Hij was één van hen. Voor het eerst is zijn leven voelde hij verbonden met anderen. Onderling maakten ze grapjes en praatten over praktische zaken. Een van hen liet een speciaal hesje uit Amerika zien, gemaakt om borsten plat te drukken. Zo'n hesje kostte veel geld en Ravi vroeg me of ik er niet eentje voor hem kon maken. Ik ging op zoek naar een goed model en naar een geschikte stof. Dat was nog best lastig, want zo'n hesje zit superstrak om het lichaam, maar moet toch lekker zitten. Na veel passen en meten lukte het. Ravi was er zo blij mee dat hij het aan iedereen vertelde. Daardoor kreeg ik ook van andere transmannen verzoeken om hesjes en speciale kleding. Eigenlijk had ik niet de intentie om verder te gaan in de mode voor transmannen of er ook geld aan te verdienen. Maar uiteindelijk heb ik nu een eigen atelier waar ik met name deze hesjes maar ook andere specifieke mode voor transmannen ontwerp. Het loopt ontzettend goed. Waarschijnlijk omdat ik die persoonlijke affiniteit heb met de mensen die mijn kleding dragen. Ik krijg opdrachten vanuit heel Europa. In het begin stuurden mannen me mailtjes met teksten als: 'Voordat ik een hesje van jou droeg, durfde ik de straat niet op. Jij hebt mijn leven veranderd.' Die reacties deden me goed. Bij Ravi heb ik gezien hoe iemand kan worstelen met zijn geslacht. Een eenvoudig hulpstuk kan dan een wereld van verschil maken."

Metamorfose

"Ravi heeft lang geaarzeld of hij zijn borsten operatief zou laten verwijderen. Ik begreep hem wel: een naam kun je weer terugveranderen, met hormonen kun je stoppen, maar je borsten weg laten halen, is definitief. Uiteindelijk besloot hij, in overleg met het ziekenhuis, de beslissing nog even uit te stellen. Hij liet zijn naam van de wachtlijst schrappen. Maar een paar maanden later kreeg hij toch een oproep voor een operatie. Wat bleek: het ziekenhuis had een foutje gemaakt en hem per ongeluk toch op de lijst laten staan. Achteraf was Ravi daar heel blij mee. Hij zag het als een teken dat hij het moest doorzetten. Na de operatie heeft hij gelukkig geen moment spijt gehad. Sterker nog, over een paar maanden wordt ook zijn baarmoeder verwijderd. Ik denk niet dat hij een penis wil. Een tijdje geleden heeft Ravi een vrouw leren kennen die zijn lichaam voor honderd procent accepteert zoals het is. Hij is nu dik tevreden en dat straalt hij ook uit. Hij is zelfverzekerder, vrolijker en gelukkiger. Een verschil van dag en nacht met hoe hij vroeger was. Hij is makkelijker geworden in de omgang. Vroeger was Ravi niet vrij met zijn lichaam. Raakte je hem aan, dan kromp hij ineen. Als ik een arm om hem heensloeg, bungelde die verloren rond zijn schouder. Dat is nu helemaal anders. Hij is meer thuis in zijn lichaam. Keek hij vroeger vaak naar de grond en verstopte hij zich op die manier min of meer, nu laat hij zien wie hij is. Op het strand loopt hij gewoon met ontbloot bovenlichaam. Een geweldige metamorfose."

Meerdere smaken

"Pas na de baarmoederoperatie is Ravi officieel een man. Tot die tijd staat er in zijn paspoort een 'V' bij zijn sekse. Soms levert dat rare situaties op. Toen we met de hele familie op vakantie naar Curaçao gingen, kostte het hem veel overredingskracht om op het vliegveld langs de douane te komen.
De meeste mensen kunnen zich niks bij transseksualiteit voorstellen. Ik geloof ook niet dat je het rationeel kunt benaderen. Je kunt niet verklaren waarom Ravi een man in een vrouwlichaam is. Het heeft te maken met zijn binnenste, met zijn gevoel. Door alles wat ik heb meegemaakt met Ravi, is mijn wereldbeeld verruimd. Zelf ben ik hetero, heb ik een relatie en ben ik blij met het simpele feit dat ik een vrouw ben. Door Ravi weet ik dat dat geen vanzelfsprekendheid is. Ook weet ik nu dat er niet alleen maar twee smaken -man of vrouw- zijn. Er is meer. Ravi is voor mij geen vrouw, maar toch ook niet helemaal een transman. Voor mijn gevoel zit hij er tussenin. Dat heeft wellicht te maken met onze gedeelde geschiedenis. Ik ken Ravi immers ook als vrouw. Het afscheid van Naomi valt me soms zwaarder dan ik voor mezelf wil toegeven. Misschien zoek ik nog steeds naar een stukje Naomi in Ravi. Soms heb ik mijn twijfels.

'Officieel staat er in zijn paspoort nog steeds een 'V' bij sekse. Soms levert dat rare situaties op, zoals bij de douane'

Ook Ravi zelf twijfelt soms, al heeft hij nergens spijt van en maakt het leven als man hem intens gelukkig. Voor mensen die Ravi voor het eerst zien, ligt het anders. Die zien gelijk: dat is een man. Hij is net verhuisd en in zijn buurt is hij 'Die leuke jongen van één hoog'. Het is goed dat hij voor zichzelf bepaalde keuzes heeft gemaakt, anders zou zijn sekse zijn leven lang een worsteling blijven. Je wordt immers overal en altijd geconfronteerd met de vraag: man of vrouw? Of je nu naar de wc gaat (Ravi kiest nu voor het herentoilet, anders krijgt hij mot met de dames), officiële papieren invult of moet kiezen tussen de mannen- en vrouwenkleedkamer. Altijd die eeuwige vraag.
Transseksualiteit is de laatste jaren duidelijk een rol gaan spelen in mijn leven. Ik ontmoet veel transseksuelen. Alsof ik meer oog voor hen heb, en zij voor mij. Ik zie het als een missie om het taboe rondom transseksualiteit te doorbreken door er altijd open en eerlijk over te praten. Als iemand vraagt wat ik doe, vertel ik over mijn transmannenmode. Daarna komt mijn persoonlijke verhaal met alle ins en outs. Ik ben trots op Ravi. Ondanks zijn depressies, de moeilijke gesprekken met familie en vrienden en de rare gezichten en opmerkingen van de buitenwereld heeft hij volhard in zijn zoektocht naar zichzelf. Hij is het allemaal aangegaan. En hij heeft zichzelf uiteindelijk gevonden. Als ik nu naar hem kijk, zie ik een gelukkig mens. Mooi toch? Dat gun ik iedereen."

Bron: Glamour Nederland, nr 7/ juli 2007. Interview: Jolanda Hofland. Fotografie: Jasmine van Hevel.

Dit artikel is overgenomen met toestemming van Danaë, Ravi en van Jolanda Hofland en Claudia Straatmans (adjunct hoofdredacteur Glamour).

Terug naar boven