Home > Praktisch > Soa's

Transmannen en soa's

Soa staat voor seksueel overdraagbare aandoening. Hoewel hiv natuurlijk ook een soa is, wordt dit in soa-voorlichting vaak apart genoemd. Dat doen we ook in deze tekst.

Seksualiteit

Veel transmannen doorlopen niet (helemaal) dezelfde seksuele ontwikkeling als mensen zonder genderdysforie. Het is vaak moeilijk om binding te voelen met je lichaam, als wie je bent anders is dan hoe je lichaam eruit ziet. Als je je niet helemaal of helemaal niet thuisvoelt in je lichaam, ga je in de puberteit anders, later of zelfs niet op seksuele ontdekkingstocht. Ook kan het ingewikkeld zijn om seksuele gevoelens voor andere mensen te voelen en/of te uiten.

Sommige transmannen gaan pas tijdens hun transitie actief bezig met hun seksuele gevoelens. Anderen beginnen pas na hun transitie met seksuele activiteiten. Veel transmannen die voor hun transitie al seksueel actief waren, merken dat hun seksualiteit tijdens de transitie verandert en gaan opnieuw op verkenning. Je seksualiteit ontdekken is een spannende tijd. Zeker voor transmannen, omdat je je niet vertrouwd voelt met je (nog vrouwelijke) lijf. Of omdat je nog niet gewend bent aan je (zich ontwikkelende mannelijke) lijf.

Het is belangrijk dat die seksuele ontdekkingstocht goed en gezond verloopt. Het is psychisch van belang dat je je prettig voelt in je lichaam en daar seksueel van kunt genieten. En het is ook lichamelijk van belang dat je gezond met je seksualiteit omgaat. Seks zou heel prettig moeten zijn en draagt in dat geval bij aan je algehele gezondheid. Op voorwaarde dat het veilig gebeurt.

Risico's

Algemene informatie over soa's voor transmannen is een beetje ingewikkeld, omdat er zoveel verschillende lichaamssituaties zijn. Er zijn transmannen zonder genitale operatie, transmannen met een meta en met een fallo. Sommige transmannen houden hun vagina, anderen niet. Sommige transmannen hebben een verlenging van de urinebuis, anderen niet.

Hieronder vind je een overzicht van de belangrijkste seksuele handelingen en de bijbehorende risico's per lichaamssituatie.
Let op: Niet alleen jijzelf, maar ook je partner kan een soa of hiv oplopen! Onderstaande beschrijvingen gelden dus zowel voor jou als voor je partner.

Voor iedereen geldt:

• Als je gezamenlijk een prothese, dildo of speeltjes gebruikt, doe er dan een condoom omheen. Neem een nieuw condoom als je partner de prothese, dildo of speeltjes gaat gebruiken.
• Als je een condoom gebruikt, is het aan te raden glijmiddel (op waterbasis of siliconenbasis) te gebruiken. Het condoom kan de vagina namelijk droog maken. Bij anale seks is glijmiddel zelfs heel belangrijk, omdat de anus zelf niet vochtig wordt. Het condoom kan daardoor scheuren.

Vagina
Sommige transmannen hebben (nog) een vagina en gebruiken deze bij seks. Voor deze situatie geldt:

• Bij beffen is de kans op het overdragen van een soa zeer klein. Overdracht van herpes is wel mogelijk. Er is alleen risico op hiv als er bloed is (door een wondje of menstruatie).
• Bij neuken, dus vaginale of anale penetratie, is er altijd een risico op soa's en hiv. Neuken is alleen veilig met een condoom.
• Als twee vagina's tegen elkaar gewreven worden, is er ook kans op een soa.

Mr. C
Als je testosteron gebruikt, zal de clitoris zich ontwikkelen tot wat transmannen vaak "Mr. C." noemen. Hoe groot Mr. C uiteindelijk wordt, verschilt per persoon. Dit hangt af van je leeftijd en genetische aanleg.

Orale seks is met Mr. C in principe altijd mogelijk. Hiervoor geldt:

• Pijpen is een risico voor soa's. Je partner kan vanuit de keel een soa overdragen aan Mr. C, meta of fallo. En jij kunt via Mr. C, meta of fallo een soa in de keel doorgeven aan je partner.

Een enkele transman zal met zijn Mr. C kunnen penetreren. Zie hierboven bij neuken voor informatie over de risico's.

Meta en fallo
Informatie over soa's en hiv voor transmannen met een meta of fallo is het meest complex, door alle verschillende mogelijkheden. Bij de kans op overdracht van soa's is vooral het huid- en slijmvliescontact van belang. Sommige soa's bevinden zich in de huid, andere in de slijmvliezen, en hiv in bloed en sperma.

Met urinebuisverlenging
Als je penetreert met een meta of fallo die een verlengde plasbuis (in de penis) heeft, vormt dat een risico op soa's voor beide partners. Dit geldt zowel voor orale seks (pijpen) als voor penetratie (neuken). Soa's kunnen namelijk in de keel, de plasbuis, de vagina en de anus zitten. En kunnen zo dus worden overgedragen.

Zonder urinebuisverlenging
Als je een meta of fallo zonder urinebuisverlenging hebt, dan zit de plasbuis dus op de oorspronkelijke plaats, achter de penis. In dat geval is het risico op soa's of hiv bij penetratie van je partner (in de vagina of anus) zeer klein. Dit risico is zo klein, omdat er een kleine kans is op direct contact van de plasbuis (of eventueel je vagina) met de vagina of de anus van je partner.

Andere situaties
We geven hier alleen informatie over de belangrijkste seksuele handelingen en de bijbehorende risico's op soa's per lichaamssituatie. In principe gelden voor alle andere situaties de gebruikelijke risico's. Deze kun je op algemene websites over soa's vinden.

Veilig vrijen

Ook als transman loop je dus risico op soa's en hiv, en is het dus belangrijk om veilig te vrijen. In hoeverre je dit met de gebruikelijke beschermingsmiddelen kunt doen, hangt onder andere af van of je een vagina, Mr. C, meta en/of fallo hebt.

Condoom
Mannen met een fallo kunnen over het algemeen gebruik maken van gewone condooms.

Voor mannen met een Mr. C. of meta zijn over het algemeen geen passende condooms verkrijgbaar. Maar als je een (zeer) forse meta hebt, kun je mogelijk de kleinste maat condooms gebruiken. Deze kun je onder andere krijgen bij de Condomerie in Amsterdam.

Andere oplossingen
Een andere oplossing is bijvoorbeeld het gebruik van een vrouwencondoom. Als je als transman seks hebt met biologische vrouwen, kan je partner dit vrouwencondoom in haar vagina of anus inbrengen. Heb je als transman seks met biologische mannen, dan kun je dit condoom zelf in je vagina inbrengen of je partner kan het in de anus inbrengen.
Tip: verwijder bij anaal gebruik de binnenste ring van het vrouwencondoom.

Heb je als transman seks met een andere transman, dan hebben jullie misschien een creatievere oplossing nodig. Bekijk eerst goed welke risico's jullie samen precies lopen. Afhankelijk van de manier waarop jullie seks hebben, kun je eventueel een vrouwencondoom gebruiken voor vaginaal of anaal contact.

Goed om te weten: ook biologische mannen gebruiken vaak een vrouwencondoom. Het zit minder strak om hun penis en is makkelijker in het gebruik. Deze mannen gebruiken het vrouwencondoom zowel voor vaginale als voor anale seks.

Soa's

De meest voorkomende seksueel overdraagbare aandoeningen zijn:

• Chlamydia
• Genitale wratten
• Gonorroe
• Hepatitis B
• Herpes genitalis
• Hiv
• Syfilis

Sommige soa's zijn goed te behandelen, maar kunnen ernstige gevolgen hebben als dat niet gebeurt. Bij andere soa's zijn alleen de symptomen te bestrijden, maar blijft het virus in het lichaam aanwezig. Hierdoor is het mogelijk dat je later opnieuw klachten krijgt. Hiv is wel te behandelen, maar niet te genezen. Algemene informatie over deze meest voorkomende soa's vind je op de site van Soa Aids Nederland: www.soaaids.nl of www.sense.info.

Testen op soa's en hiv

Iedereen kan zich op soa's en hiv laten testen bij de huisarts of een GGD. Een soa-test bestaat uit het invullen van een vragenlijst. Het is aan te raden dat je aangeeft dat je transman bent of een transseksuele achtergrond hebt. Dan kan de medewerker je risico's op een soa beter inschatten.

Afhankelijk van het risico dat je hebt gelopen, neemt de medewerker een afname uit je vagina, meta, fallo, keel en/of anus. Veel mensen zien op tegen een afname uit de urinebuis, maar dit wordt bijna niet meer gedaan. Zonodig vraagt de medewerker ook urine.
Als je grote bezwaren hebt tegen een afname uit bijvoorbeeld je vagina, kan de medewerker ook alleen via de urine testen. Maar dit is (iets) minder betrouwbaar dan via een vaginale afname.

De dichtstbijzijnde GGD kun je vinden op: www.soaaids.nl/soa/testen_op_soas of www.sense.info.

Transmannen die seks hebben met (biologische) mannen kunnen zich ook in Amsterdam, Den Haag en Rotterdam laten testen. Dit kan via de online testservice www.mantotman.nl. Deze website houdt geen rekening met transmannen die seks hebben met transmannen. Dus in deze situatie kun je beter naar de GGD en/of de huisarts.

Meer info

Voor meer informatie over soa's, veilig vrijen en alles wat daarmee te maken heeft, kun je terecht op de volgende websites:

• www.soaaids.nl
• www.soatest.nl
• www.mantotman.nl
• www.sense.info

Met vragen over je eigen situatie kun je ook altijd contact opnemen met een GGD of de huisarts.

Als je graag contact wilt met een medewerker met specifieke kennis over transmannen, dan kun je contact opnemen met M. Kuijper van GGD Rotterdam-Rijnmond, via .

Deze tekst is mede tot stand gekomen dankzij GGD Rotterdam-Rijnmond, Afdeling Soa en Seksualiteit.

Terug naar boven