Luka (23) vertelt over zijn transitie en zijn nieuwe leven als trans man. Voor hem voelde zijn transitie als een langzaam proces, met daarin ook een fase waarin hij zich non-binair identificeerde. Inmiddels gebruikt hij ‘hij/hem’, is hij zeven maanden aan de testosteron en heeft hij sinds kort een ‘M’ in zijn paspoort.

Genderzoektocht

Wanneer begon je te ontdekken wat gender voor jou betekent?

“Dat was rond m’n 16e toen ik het wel grappig vond om m’n haar een keer kort te laten knippen. Toen ik samen met twee andere klasgenoten de schooltrap op liep, werd er geroepen: ’Laat die drie jongens er even langs.’ Ik zei niks, maar ik weet wel dat ik meteen dacht: ’Ik ben hier niet op tegen.’ En zo is het balletje gaan rollen.

Later ben ik gaan experimenteren met cosplay (je verkleden als een fictief personage), want dan kon ik jongenskarakters spelen. Ik had toen een binder gekocht, zodat het silhouet van m’n personage er goed uit zag. Maar ik merkte dat ik het steeds fijner begon te vinden om de binder buiten de cosplay te dragen.

Ook heb ik nog een ‘hyperfem’-fase gehad, met veel make-up en lippenstift: een poging om m’n vrouwelijkheid helemaal te omarmen. Dat heeft niet geholpen, want ik werd er nog ongelukkiger van.

Uiteindelijk ben ik op het internet video’s gaan zoeken van mensen zoals ik. Daar kwam ik eigenlijk vooral trans mannen tegen, maar dat klopte toen nog niet voor mij. Tot ik erachter kwam dat non-binair ook een ding is. Toen ben ik op m’n 18e als non-binair uit de kast gekomen.”

Hoe reageerden je ouders op je coming-out?

“Mijn moeder was meteen positief. Mijn vader had vooral moeite met opereren, onder het motto: in een gezond lichaam snijd je niet. We zijn met z’n drieën gaan praten. Toen heb ik uitgelegd dat ik fysiek misschien wel gezond was, maar dat ik vooral mentaal last had. En dat een operatie mij kon helpen met mijn mentale gezondheid. Daarna waren ze allebei on-board!

Mijn nieuwe naam kiezen was eigenlijk best makkelijk. Ik wilde dat mijn roepnaam dezelfde voorletter had als mijn oude en ‘Luka’ vond ik het leukst. In mijn paspoort wilde ik een sjiekere versie gebruiken, Lukas. Toen bleek dat dat een van de namen was die mijn moeder had overwogen als ik als jongen geboren was, was de cirkel voor mij rond.”

Transitie

Hoe heb je je transitietraject ervaren?

“Gelijk met het uitkomen als non-binair heb ik me ingeschreven voor de wachtlijst. Ik heb 2,5 jaar gewacht en die tijd was verschrikkelijk. Maar tegelijkertijd ben ik ook wel dankbaar dat het ‘maar’ 2,5 jaar was, omdat ik weet dat anderen nog veel langer moeten wachten.

Bij de gesprekken was ik bang was om iets verkeerds te zeggen. Ik had het gevoel dat ik ze moest overtuigen, maar de psycholoog wilde mij juist aan het denken zetten. Gelukkig kreeg ik snel een diagnose en heb ik binnen een jaar een mastectomie gehad.

Na de mastectomie begon ik me af te vragen of ik toch niet meer trans man was. Wat uiteindelijk de doorslag gaf, was het zien van ‘vrouwelijkere’ trans mannen online. Dát kan dus ook!

Toen ik terug kwam bij de psycholoog om aan de hormonen te beginnen, kwam daar in eerste instantie een ‘nee’ op. Die afwijzing kwam keihard bij me aan. Gelukkig heeft iemand van TransAnders (een groep van Transvisie) me geholpen met het schrijven van een brief. In die brief vertelde ik hoe belangrijk het voor me is, en dat ik er goed over heb nagedacht. Die brief heeft geholpen, want bij het gesprek daarna kreeg ik groen licht voor testosteron.”

Hoe ben je veranderd sinds je transitie?

“Een collega zei laatst tegen me dat ik nu veel chiller en meer mezelf ben dan vroeger. Ik merk ook dat ik meer durf en zelfverzekerder ben.

Een paar maanden geleden heb ik uiteindelijk mijn paspoort aan laten passen. Ik heb daar expres lang mee gewacht. Mijn vriendin woont namelijk in Engeland, en ik wilde gewoon geen gedoe bij de douane. In het begin had ik nog een hoge stem, en had ik geen zin om meegenomen te worden voor een ondervraging. Liever dan maar even als ‘vrouw’ de beveiliging door. Dus ik heb gewacht met de aanvraag voor mijn paspoort tot ik lang genoeg aan de testosteron was, zodat de ‘M’ geen vragen meer zou oproepen.”

Heb je nog verdere plannen voor je transitie?

“Ik krijg nog een correctie op de mastectomie. Verder heb ik geen plannen voor andere operaties. Ik ervaar nu geen dysforie die niet opgelost kan worden door wat ik tot nu toe doe, of heb gedaan. Wellicht in de toekomst wel, maar daar maak ik me nu niet druk om.”

Omgeving

Ben je open over je transitie of ga je stealth?

“Dat ik trans ben, is geen geheim. Niet iedereen hoeft het te weten, maar als het relevant is, vertel ik het wel. Eerder in m’n transitie heb ik daar wel moeite mee gehad, maar nu maakt me dat niet zoveel meer uit. Alleen m’n geboortenaam, die ga ik echt niet zeggen.”

Je hebt geleefd als non-binair persoon en als trans man. Is er een verschil hoe mensen op je reageren?

“In beide gevallen krijg je vragen. Maar toen ik non-binair was, kreeg ik nog veel meer vragen dan nu. Mijn motto is: je mag me alles vragen, maar ik bepaal zelf waar ik antwoord op geef. Ik hoop altijd dat als ik de tijd neem om iets uit te leggen, de volgende trans persoon dat niet meer hoeft te doen.

Het beantwoorden van oprechte vragen kan zo belangrijk zijn. Er was een collega die puur uit nieuwsgierigheid naar m’n geboortenaam vroeg. Ik zei dat ik die niet wilde geven, maar gaf daar wel een uitleg bij. Dan merk je hoe belangrijk die uitleg is, want later kwam ze vol overtuiging voor me op toen ze hoorde dat iemand uit mijn directe omgeving mijn geboortenaam aan iemand anders had gegeven.”

Identiteit

Je identificeert je nu als trans man. Waarom kwam je eerst als non-binair uit de kast?

“Non-binair voelde veiliger, trans man was een grote stap. Ook herkende ik me niet in de verhalen van veel trans mannen. Ik hoorde vooral ervaringen van mannen die er heel zeker over zijn en het als kind al duidelijk weten. Verder speelde mee dat ik bang was dat de mensen in mijn omgeving mij niet zouden geloven. Maar non-binair was ook al eng, hoor!

Ik heb ook een tijd gevoeld dat ik als non-binair geen regels aan mezelf hoef op te leggen. Blijkbaar dacht ik dat ik me als ‘man’ op een bepaalde manier zou moeten gedragen. En hoe de meeste mannen zich gedragen, dat sprak me eigenlijk niet aan. Pas toen ik trans mannen zag die zich niet aan de ‘regels’ hielden, veranderde dat beeld een beetje.”

Is je seksualiteit veranderd na je transitie?

“Ik heb al sinds het begin van m’n transitie m’n vriendin, dus daar heb ik mij niet druk over gemaakt. Heb ook wel daarvoor wel relaties gehad met mannen, maar ik voelde me niet blij met de rol in die relaties. Ik zou mezelf biseksueel noemen, maar dan wel met een voorkeur voor vrouwen.”

Tips

Heb je nog tips voor mensen die met hun gender bezig zijn?

“Ja! Als eerste: twijfel niet teveel aan jezelf. Probeer de twijfel om te zetten in nuttig nadenken. Daarmee bedoel ik: ontken je eigen transgevoelens niet, maar probeer er juist nieuwsgierig en ontdekkend mee om te gaan.

Leg ook contact met anderen. Ik heb veel gehad aan de bijeenkomsten van TransAnders. Maar ook het volgen van verschillende trans personen online heeft me geholpen, vooral om die 2,5 jaar wachttijd door te komen.

Een andere tip is om je niet vast te bijten op het stereotype van een trans man. Je denkt soms dat je alleen in iets bent, maar dat ben je echt niet! Ik voelde me eerst alleen in dat ik geen bottom surgery wilde. Tot dat ik er achter kwam dat er heel veel trans mannen tevreden zijn met alleen een mastectomie en hormonen.

Er is niet één type trans man. Niet iedere trans man weet het van jongs af aan en niet iedere trans man is ‘mannelijk’. Dus leg jezelf geen regels op over hoe ‘trans’ zou moeten zijn. En volg ook geen mensen online die aan gatekeeping (‘poortwachten’) doen. Sommige trans mensen hebben stellige normen over hoe trans eruit hoort te zien, terwijl er zoveel verschillende soorten trans mannen zijn!”

Tenslotte…

Waar krijg je de meeste euforie van?

“Als mensen ‘meneer’ tegen me zeggen! Ik voel me dan net het jongetje uit de oude McDonalds reclame.”